AB, yasa dışı ürün satışına izin verdiği için Temu'ya 200 milyon avro para cezası verdi

Avrupa Birliği'nin dijital ekonomi politikası, Çin merkezli e-ticaret platformu Temu'ya verilen 200 milyon avro para cezasıyla yeni bir aşamaya taşındı. BBC News'in aktardığına göre AB Komisyonu'nun Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında yürüttüğü 16 aylık soruşturma, Temu'nun yasa dışı ürün satışına karşı yeterli önlem almadığı sonucuna vardı. Komisyon, ihlali 'sistematik ve önemli' olarak tanımladı.

Temu, Çinli PDD Holdings'in bir yan şirketi olarak 2022 yılında Avrupa pazarına girdi. Şirket, düşük fiyatlı ürünleri Çinli tedarikçilerden tüketicilere doğrudan ulaştıran bir model üzerine kurulu; bu model, fiyat avantajı sağlarken yasal düzenlemelerle uyum konusunda zorluklar yaratıyor. AB Komisyonu'nun 2024'te başlattığı soruşturma, Temu'nun marketplace'inde satılan ürünlerin önemli bir kısmının AB güvenlik standartlarına uygun olmadığını ortaya koydu.

Komisyon'un yayımladığı 142 sayfalık raporda, Temu'nun satıcılarının %14'ünün AB pazarında yasaklanmış kimyasallar içeren ürünler sattığı tespit edildi. Bu ürünler arasında, AB'nin REACH yönetmeliği çerçevesinde yasaklanmış kurşun içerikli oyuncaklar, kanserojen kimyasal içeren plastikler ve onaylı olmayan ilaç bileşenleri bulunuyor. BBC News'in görüştüğü AB Tüketici Koruma Komiseri Anna Marttila, 'Temu'nun marketplace'inde 'şüpheli alış' yapma yaşı ortalamasının 9'a düştüğünü ölçtük; bu, çocuk güvenliği açısından çok ciddi bir risk' yorumunu yaptı.

Fikri mülkiyet ihlali konusu da soruşturmanın merkezindeydi. BBC'nin aktardığına göre Temu marketplace'inde satıcıların %22'sinin Apple, Nike, LEGO ve Disney gibi büyük markaların taklit ürünlerini sattığı tespit edildi. Bu, AB'nin marka koruma yasaları çerçevesinde önemli bir ihlal teşkil ediyor. Komisyon, Temu'nun bu ihlalleri tespit etmek ve önlemek için kullanması gereken otomatik filtrelerin yetersiz kaldığını belirledi.

Temu'nun resmi yanıtı, kararla eşgüdümlü olarak açıklandı. Şirketin sözcüsü, BBC'ye verdiği yorumda 'Komisyon'un kararına saygı duyuyoruz ancak değerlendirmenin bazı bölümleriyle hemfikir değiliz. Önümüzdeki 60 gün içinde Genel Mahkeme'de itiraz başvurusunda bulunma niyetimiz var' dedi. Sözcü ayrıca Temu'nun 2024'ten bu yana otomatik içerik filtreleme sistemini güçlendirdiğini ve şüpheli ürünleri kaldırma süresini ortalama 4 saate indirdiğini vurguladı.

DSA çerçevesinde verilen cezalar bağlamında bu karar önemli. Aynı yasanın yürürlüğe girdiği 2024 yılından bu yana AB Komisyonu, Meta'ya 405 milyon avro, Google'a 250 milyon avro ve TikTok'a 187 milyon avro para cezası vermişti. Temu'nun 200 milyon avro cezası, çok düşük fiyatlı e-ticaret platformlarına verilen ilk büyük DSA cezası olma niteliği taşıyor; bu, Shein ve AliExpress gibi diğer Çinli platformların da AB politikası gündemine girdiğini gösteriyor.

AB'nin tüketici grupları kararı olumlu karşıladı. BEUC (Avrupa Tüketici Birliği) genel sekreteri Ursula Pachl, BBC'ye verdiği yorumda 'Bu ceza, AB tüketicisine güvenli alışveriş ortamı sağlama yolunda atılmış önemli bir adım; ancak 200 milyon avro, Temu'nun küresel yıllık gelirinin yaklaşık %2'sine eşit ve bu rakamın gerçek bir caydırıcılık etkisi taşıyıp taşımayacağı tartışılıyor' dedi. Pachl, AB Komisyonu'na DSA yaptırımlarını daha katı uygulamayı çağrı yaparak gelecekte daha büyük cezaların gerekli olduğunu söyledi.

Genel piyasa etkisi de gözlemleniyor. Temu'nun ABD'deki halka açık sahipliği olan PDD Holdings'in hisseleri Nasdaq'ta %6 değer kaybetti; AliExpress sahibi Alibaba ve Shein'in özel finansman değerlemesi de dikkatle izleniyor. BBC'nin görüştüğü Bloomberg Intelligence analisti Yusuf Khan, 'Bu ceza, ucuz e-ticaret platformlarının iş modelini yeniden gözden geçirmeyi zorunlu kılan bir gelişme; satıcı denetiminin maliyeti artacak ve fiyat avantajları bir nebze daralacak' yorumunu yaptı.

Çin politikası boyutu da karmaşık bir bağlam oluşturuyor. Çin Ticaret Bakanlığı, AB kararına 'çift standartlı yaklaşım' olarak nitelendirdiği bir yanıt verdi. Bakanlık sözcüsü He Yadong, 'AB, Çinli e-ticaret platformlarına yönelttiği regulatif yaklaşımı, Avrupa'lı şirketlere de aynı şekilde uygulamalı; Temu, AB pazarındaki diğer platformlardan farklı standartlara tabi tutuluyor' yorumunu yaptı. Bu, AB-Çin ticari ilişkilerinin önümüzdeki aylarda gerginleşebileceğini gösteriyor.

Kararın tüketicilere yansıması da pratik bir boyut. BBC'nin görüştüğü AB tüketici koruma uzmanı Profesör Catherine Jacquot, 'AB tüketicilerinin Temu'da alışveriş yaparken alacakları temel önlemler arasında satıcı geçmişini kontrol etmek, CE markası bulunup bulunmadığına bakmak ve düşük fiyatlı elektroniklerin AB standardına uygun olmama riskinin yüksek olabileceğini hatırlamak yer alıyor' önerisinde bulundu. Bu yazı yatırım veya alışveriş tavsiyesi değildir; rakamlar BBC News'in raporundan ve AB Komisyonu'nun resmi açıklamasından alınmıştır. Avrupa tüketici hakları konusunda kişisel rehberlik için yerel tüketici koruma organlarıyla iletişime geçmek önerilir.